{"id":2395,"date":"2025-03-09T20:29:07","date_gmt":"2025-03-09T20:29:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ditori.com\/?p=2395"},"modified":"2025-03-09T20:29:07","modified_gmt":"2025-03-09T20:29:07","slug":"nje-argument-filozofik-per-zotin-dhe-kurani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/2025\/03\/09\/nje-argument-filozofik-per-zotin-dhe-kurani\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb argument filozofik p\u00ebr Zotin dhe Kurani"},"content":{"rendered":"<p><strong>Shkruan: Msc Besim Ademi<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb gjykuarit n\u00ebn prizmin e aspektit real e drejt\u00eb, gjith\u00e7ka q\u00eb shohim objektivisht dhe ndjejm\u00eb subjektivisht na shtyn\u00eb t\u00eb besojm\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb q\u00ebnie e mbinatyrshme q\u00eb krijoi k\u00ebt\u00eb univers apo edhe di\u00e7ka p\u00ebrtej tij. Nga shum\u00eb argumente t\u00eb panum\u00ebrta, nga gjith\u00e7ka q\u00eb z\u00eb vend dhe na rrethon n\u00eb natyr\u00eb (materia), e dal nga materialist\u00ebt gjith\u00e7ka q\u00eb ndjejm\u00eb dhe shijojm\u00eb e q\u00eb na d\u00ebshmon (v\u00ebrteton) se ekziston nj\u00eb superfuqi krijuese e gjith\u00ebsis\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb Zoti.<\/p>\n<p>Po ndalemi shkurtimisht nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb shkurt\u00ebr ligjeve t\u00eb termodinamik\u00ebs.Allahu i Madh\u00ebruar thot\u00eb:\u201c[Kur\u2019an, 2:29]Surja: El-Bekare \u201cAi (All-llahu) \u00ebsht\u00eb q\u00eb p\u00ebr juve krijoi gjith\u00e7ka ka n\u00eb tok\u00eb, pastaj vullnetin e vet ia drejtoi qiellit dhe i b\u00ebri ata shtat\u00eb qiej. Ai \u00ebsht\u00eb i Gjith\u00ebdijshmi p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb.\u201dA ekziston Zoti?<\/p>\n<p>Apo \u00ebsht\u00eb universi material gjith\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb,ose ka qen\u00eb gjithmon\u00eb, apo gjithnj\u00eb do t\u00eb jet\u00eb? Nj\u00eb metod\u00eb p\u00ebr t\u00eb iu p\u00ebrgjigjur k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb Argumenti Kozmologjik. Pra \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu: 1.\u201d<em>\u00c7fardo q\u00eb fillon t\u00eb ekzistoj\u00eb ka nj\u00eb shkak\u201d<\/em>\u00a02.<em>\u201dUniversi filloi t\u00eb ekzistoj\u00eb\u201d<\/em><br \/>\n3.<em>\u201dPrandaj, Universi ka nj\u00eb shkak.\u201d<\/em>\u00a0A \u00ebsht\u00eb premisa e par\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb? Le ta shqyrtojm\u00eb!<\/p>\n<p>T\u00eb besosh se di\u00e7ka mund t\u00eb shfaqet befas n\u00eb ekzistenc\u00eb pa nj\u00eb shkak, \u00ebsht\u00eb hutim m\u00eb i madh sesa t\u00eb besuarit n\u00eb truke magjike, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb truket magjike, e keni kapel\u00ebn edhe magjistarin ( iluzionistin ),Dhe n\u00ebse di\u00e7ka mund t\u00eb vije n\u00eb ekzistenc\u00eb nga asgj\u00ebja, at\u00ebher\u00eb pse neve nuk e shohim duke ndodhur gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs? T\u00eb sqarojm\u00eb pak ,si psh n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme nuk krijohet ndonj\u00eb anije n\u00eb rrug\u00eb,n\u00eb lum\u00eb,si nuk mund t\u00eb krijohet ndonj\u00eb objekt\u00eb material \u00e7far\u00ebdo qoft\u00eb ai nga rast\u00ebsia\u2026Jo nuk do t\u00eb gjesh gjith\u00e7ka ka nj\u00eb shkak p\u00ebr tu krijuar apo m\u00eb mir\u00eb t\u00eb themi p\u00ebr tu formuar,sepse m\u00eb kriju krijon Allahu e nd\u00ebrsa njeriu vetem formen mund t\u00eb ja jap\u00eb.Jo\u2026 p\u00ebrvojat e p\u00ebrditshme dhe provat shkencore e v\u00ebrtetojn\u00eb premis\u00ebn e par\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb:N\u00ebse di\u00e7ka ka filluar t\u00eb ekzistoj\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb shkak!Por \u00e7far\u00eb do themi p\u00ebr premis\u00ebn e dyt\u00eb?Q\u00eb universi filloi t\u00eb ekzistoj apo gjithnj\u00eb ka ekzistuar?<\/p>\n<p>Ate\u2019istet shkenc\u00ebrisht thon\u00eb \u2013 Q\u00eb universi ka qen\u00eb (ka ekzistuar) p\u00ebrgjithmon\u00eb.\u2018Universi \u00ebsht\u00eb aty (ekziston) dhe kjo \u00ebsht\u00eb e gjitha\u2019 \u2013 Bertrand Russell S\u00eb pari le ta shqyrtojm\u00eb ligjin e 2-t\u00eb t\u00eb termodinamik\u00ebs: Ne duh\u00ebt t\u00eb tregojm\u00eb vet\u00ebm se universi kishte nj\u00eb fillim, p\u00ebr t\u00eb treguar q\u00eb kishte nj\u00eb shkaktar, si psh Zoti. Dy argumente do t\u00eb ofrohen m\u00eb posht\u00eb qe do te tregojn\u00eb se universi kishte fillim.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga argumentet vjen nga shkenca, nga Ligji i Dyt\u00eb i Termodinamik\u00ebs (LDT) Argumenti tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb nga filozofia. Sipas LDT universit po i mbaron energjia q\u00eb mund p\u00ebrdoret. Por n\u00ebse universit po i mbarohet di\u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i pafund dhe i p\u00ebrjetsh\u00ebm . Nd\u00ebrsa nj\u00eb sasi e pafund energjie nuk mbaron kurr\u00eb, nuk duh\u00ebt nj\u00eb pafund\u00ebsi p\u00ebr tu mbaruar sasia e pafund, duh\u00ebt t\u00eb ket\u00eb pasur nj\u00eb fillim. P\u00ebr shembull, \u00e7\u2019do makin\u00eb ka nj\u00eb sasi t\u00eb caktuar nafte n\u00eb t\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ar\u00ebsye her\u00eb pas her\u00eb blejm\u00eb naft\u00eb p\u00ebr t\u00eb.N\u00ebse do t\u00eb kishim nj\u00eb mbajt\u00ebse nafte t\u00eb pafund n\u00eb makin\u00eb dhe n\u00eb sasi nafte t\u00eb pafund, at\u2019her\u00eb nuk do t\u00eb ndalonim kurr\u00eb dhe nuk do ta ri-mbushnim makin\u00ebn kurr\u00eb me naft\u00eb. Fakti q\u00eb ne e ri-mbushim makin\u00ebn me naft\u00eb do thot\u00eb se ishte e mbushur dikur por tani nafta ka mbaruar. T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb, universi pati nj\u00eb fillim, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ar\u00ebsye ka nj\u00eb shkaktar, dhe ky shkaktar \u00ebsht\u00eb Zoti.<\/p>\n<p>N\u00ebse universi ka qen\u00eb k\u00ebtu (ekzistuar) p\u00ebrgjithmon\u00eb, do t\u2019i mbaronte energjia e p\u00ebrdorshme deri m\u00eb sot. Ligji i 2-t\u00eb thekson q\u00eb universi ka nj\u00eb fillim t\u00eb padyshimt\u00eb, kjo edhe m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar nga seria e zbulimeve shkencore t\u00eb shquara.<em>\u201cParimi i dyt\u00eb i Termodinamik\u00ebs \u201dN\u00eb vitin 1915 Albert Einstein prezentoi teorin\u00eb e tij t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb relativitetit, kjo na lejoi q\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb flasim n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kuptimplot\u00eb p\u00ebr historin\u00eb e kaluar t\u00eb universit.Nd\u00ebrsa shkenctar\u00ebt tjer\u00eb Alexander Friedmann dhe Georges Lemaitre secili punoi me ekuacionet e Albert Einstein-it dhe e parashoh\u00ebn se universi \u00ebsht\u00eb duke e zgjeruar. Zgjerimi i universit,e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb Allahu n\u00eb Kur\u2019an thot\u00eb:\u201c[Kur\u2019an, 51:47]Surja: Edh-Dharijat \u2013 (Er\u00ebrat)Ajeti:\u201d<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Ne, me forc\u00ebn ton\u00eb e ngrit\u00ebm qiellin dhe Ne e zgj\u00ebrojm\u00eb at\u00eb. N\u00eb vitin 1929 Ed\u00ebin Hubble mati zhvendosjen e kuqe (red shift) n\u00eb drit\u00eb prej galaktikave t\u00eb larg\u00ebta. Kjo d\u00ebshmi empirike v\u00ebrteton q\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb universi po zgjerohet, por ai filloi t\u00eb ekzistoj\u00eb nga nj\u00eb pik\u00eb e vetme n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn e caktuar. Ishte nj\u00eb zbulim madh\u00ebshtor, pothuajse p\u00ebrtej t\u00eb kuptuarit, megjithat\u00eb jo t\u00eb gjith\u00eb e \u2018duan\u2019 fillimin e universit nga nj\u00eb pik\u00eb e vetme n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn e caktuar, dhe nuk vonoi shum\u00eb para se t\u00eb dalin teori alternative p\u00ebr universin, por nj\u00eb nga nj\u00eb k\u00ebto modele d\u00ebshtuan t\u2019i q\u00ebndrojn\u00eb testit t\u00eb koh\u00ebs. Koh\u00ebt e fundit, 3 kozmolog t\u00eb njohur: Arvind Borde, Alan Guth dhe Alexander Vilenkin, v\u00ebrtetuan se \u00e7do univers i cili ka qen\u00eb duke u zgjeruar mesatarisht gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb s\u00eb tij, nuk mund t\u00eb jet\u00eb i p\u00ebrjetsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn, por duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb fillim absolut.<\/p>\n<p>Kjo madje zbatohet edhe p\u00ebr multiversin.-N\u00ebse ekziston nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb.Kjo do t\u00eb thot\u00eb se shkenc\u00ebtar\u00ebt\u00a0<em>\u201cm\u00eb nuk mund t\u00eb fshihen pas nj\u00eb universi t\u00eb kaluar-t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm.\u201d<\/em>\u00a0Nuk ka ikje, ata duhet t\u00eb p\u00ebrballen me problemin e nj\u00eb fillimi kozmik. \u00c7do model i p\u00ebrshtatsh\u00ebm duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb fillim, krejt\u00ebsisht si modeli standard. \u00cbsht\u00eb mjaft e af\u00ebrt at\u00ebher\u00eb q\u00eb t\u00eb dy premisat e argumentuara jan\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta kjo n\u00ebnkupton se \u201cUniversi ka nj\u00eb shkak \u201dDhe pasi q\u00eb universi nuk mund t\u00eb shkaktoj\u00eb vet\u00ebveten, shkaku i tij duhet t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrtej universit hap\u00ebsir\u00eb-koh\u00eb, shkaku i tij duhet t\u00eb jet\u00eb: -Q\u00eb nuk z\u00eb kurrfar\u00eb vendi (I pavend) -I pa koh\u00eb (I p\u00ebrjetsh\u00ebm) -Jomaterial -I pashkak -Dhe me fuqi t\u00eb paimagjinuesh\u00ebm. Ashtu si: Argumenti kozmologjik tregon,d\u00ebshmon se n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb mjaft e arsyeshme p\u00ebr t\u00eb besuar se Zoti ekziston. E gjith\u00eb kjo nj\u00eb v\u00ebshtrim shum\u00eb i shkurt\u00ebr i ligjeve t\u00eb termodinamik\u00ebs q\u00eb t\u00eb shpie se \u00e7do gj\u00eb q\u00eb egziston ka nj\u00eb shkak t\u00eb krijimit,nga nj\u00eb Qenie e p\u00ebrsosur dhe e pakrahasueshme e q\u00eb \u00ebsht\u00eb Zoti.<\/p>\n<p>Prandaj Allahu thot\u00eb n\u00eb Kur\u2019an:<em>\u201c[Kur\u2019an, 3:190]Surja: Ali-Imran \u2013 (Imrani \u2013 babai i Mus\u00ebs a.s.)Ajeti:N\u00eb krijimin e qiejve e t\u00eb tok\u00ebs,n\u00eb ndyshimin e nat\u00ebs dhe t\u00eb dit\u00ebs, ka argumente t\u00eb qarta p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb arsye dhe intelekt.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Msc Besim Ademi T\u00eb gjykuarit n\u00ebn prizmin e aspektit real e drejt\u00eb, gjith\u00e7ka q\u00eb shohim objektivisht dhe ndjejm\u00eb subjektivisht na shtyn\u00eb t\u00eb besojm\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb q\u00ebnie e mbinatyrshme q\u00eb krijoi k\u00ebt\u00eb univers apo edhe di\u00e7ka p\u00ebrtej tij. Nga shum\u00eb argumente t\u00eb panum\u00ebrta, nga gjith\u00e7ka q\u00eb z\u00eb vend dhe na rrethon n\u00eb natyr\u00eb (materia), [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2396,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2395"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2395"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2397,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2395\/revisions\/2397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ditori.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}